Böbrekler, vücut boşluğunun arka kısmında ,omurganın her iki tarafında bulunurlar. Şekilleri fasulyeye benzeyen 10-12 cm uzunluğunda olan organlarımızdır.

Böbreklerimizin Görevleri :

1- Böbreklerimiz vücudumuzdaki suyun fazlasını ve üre, kreatinin gibi atık maddeleri kandan filtre ederek idrarla vücuttan atarlar.

2- Kan basıncını düzenleme görevleri vardır.

3- Tuz dengesi yanında, potasyum, fosfor ve kalsiyum dengesini ayarlarlar.

4- Kemik iliğindeki kırmızı hücrelerin üretimini kontrol eden eritropoetin adlı bir maddeyi üretirler.

5- Kemik sağlığını koruyan D Vitaminini aktif hale getirirler. Böbrek yetmezliği, geçici veya kalıcı olarak böbrek fonksiyonlarının bir kısmının veya tamamının bozulması anlamına gelir

BÖBREK YETMEZLİĞİ BULGULARI

Hipertansiyon: Kan basıncının yükselmesi

Ödem ( Vücutta su toplanması ): İlk belirti göz altlarında ve ayak bileklerinde şişme olabileceği gibi daha ileri durumlarda nefes darlığı ortaya çıkabilir.

Halsizlik, iştahsızlık, bulantı, kusma: Üre, kreatinin gibi toksik maddelerin birikmesi sonucunda ortaya çıkabilir.

Anemi: Kansızlık sonucu halsizlik ve erken yorgunluk belirtileri görülür.

Bazen böbrek yetmezliği son ana kadar önemli bir belirti vermeyebilir. Kolayca yapılabilecek üre, kreatinin ve idrar tahlili ile böbreklerimizle ilgili sorun olup olmadığı anlaşılabilir.

DİYALİZ NEDİR ?

Üre, kreatinin gibi atık maddelerin ve fazla suyun kandan uzaklaştırılması işlemidir. Hemodiyaliz ve Periton diyalizi diye başlıca iki yöntemi vardır.

HEMODİYALİZ

Vücuttan uzaklaştırılamayan atık maddelerin ve suyun yarı geçirgen bir membran (diyalizer ) vasıtasıyla vücuttan uzaklaştırılması işlemidir. Kronik böbrek yetmezliği bulunan diyaliz hastaları genelde haftada üç kez ve dört saat boyunca bu işleme ihtiyaç duyarlar.

Hemodiyaliz esnasında diyaliz makinesi, hastadan gelen kanı yarı geçirgen bir membrandan (diyalizer ) geçirir ve yeniden vücudumuza gönderir. Bu sırada diyalizerdeki membranın bir yüzünde kan, diğer yüzünde ise bir tuz solüsyonu (diyalizat ) akar .Kandan uzaklaştırılmak istenen maddeler membranın karşı tarafına geçerek vücuttan uzaklaştırılırlar .

DAMAR GİRİŞ YOLU

Hemodiyaliz işleminin yapılabilmesi için hasta kanını vücuttan alıp hemodiyaliz makinesine götürmek ve diyalizerde temizlenen kanı da tekrar hastanın vücuduna taşımak gerekir. Bu amaçla kullanılan yola “damar giriş yolu“ denir. Bu yol aynı zamanda hastanın “hayat yolu “ olarak da tanımlanbilir. Giriş yolu kalıcı ve geçici olarak oluşturulabilir. Kalıcı giriş yolu atardamar ve toplardamarın cerrahi olarak cilt altında birleştirilmesiyle Fistül veya Greft (suni damar ) olarak gerçekleştirlir. Geçici damar yolu ise fistülü henüz hazır olmayan veya kısa süreli hemodiyalize girecek hastalar için boyun, göğüs veya kasık bölgesindeki büyük toplardamarlara takılan kateterlerle oluşturulabilirler. En sık kullanılan ve tercih edilmesi gereken giriş yolu Arteriovenöz Fistüllerdir (A-V Fistül ).

Fistüller genellikle ön kolda veya üst kolda atardamar ve toplardamarın cilt altında cerrahi yöntemle birleştirilmesiyle oluşturulur. Bunun mümkün olmadığı zamanlarda suni damar (greft ) takılması gerekebilir.

A-V Fistülün Avantajları :

- En uzun ömürlü giriş yoludur ,
- Enfeksiyon riski daha az ,
- Kanama riski daha az ,
- Damar içi pıhtı oluşma riski daha azdır .

A–V Fistül için Hastalarımıza Tavsiyeler :

• Fistüllü kolla ağır yükler kaldırılmamalı
• Fistüllü kol üzerine yatılmamalı
• Fistül akımın zorlaştıran sıkı giysiler giyilmemelidir
• Fistüllü koldan tansiyon ölçülmemeli
• Fistüllü kol hergün ve diyalize gelmeden önce ılık sabunlu suyla yıkanmalı
• Mümkün olduğunca fistül iğnelerinin yeri her seansta değiştirilmeli
• Hastalar fistüllü koldaki akımın yarattığı titreşimi kontrol etmeli ve azalma saptadığı zamanda hemşire ve doktorunu uyarmalı.